معرفی عمرکی بوفکی نیشابوری

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

عمرکی بوفکی نیشابوری,بوفکی نیشابوری,معرفی عمرکی بوفکی,ابومحمّد، عَمْرَکی بن علیّ بن محمّد بوفکی نیشابوری,عَمْرَکی بن علیّ بن محمّد بوفکی نیشابوری،مشاهیر نیشابور,مفاخر نیشابور,

معرفی عمرکی بوفکی نیشابوری

ابومحمّد، عَمْرَکی بن علیّ بن محمّد بوفکی نیشابوری، عالم و محدّث قرن سوم هجری، در «بوفک» -یکى از روستاهاى نیشابور- به دنیا آمد. او از ثقّات اصحاب حضرت امام حسن عسکرى علیه‌السلام و از بزرگان مشایخ حدیث بود و بسیارى از مشایخ، همچون عبدالله بن جعفر حمیرى، از وى، روایت کرده‌اند. وی در زمره‌ی روّات حدیث شیعه، جایگاه بلندمرتبه‌ای دارد به گونه‌ای که تمام محدّث‌شناسان بزرگ شیعی گذشته و معاصر، او را ستوده و به وجاهت و وثاقت و بزرگی او، اذعان نموده‌ و همچنین بزرگ‌ترین استادان حدیث سده‌ی سوم هجری، شاگردان او بوده‌اند.

.

کتاب‌های ارزشمند «الملاحم» و «النوادر»، از آثار این محدّث بزرگ‌ شیعه است. زندگینامه‏ نویس بی‏بدیل شیعه –نجاشی- در منزلت این محدّث نیشابوری چنین می‏نگارد: «او یکی از بزرگان دانشوران شیعی و چهره‏های موجّه است. او استاد گروه زیادی از بزرگان حدیث است.» – زاد و خاندان: در روزگار مظلومیت و غربت مکتب اهل بیت پیامبر، برخی از محدثان، با ابزار زبان و قلم و قدم خود، به یاری دین شتافتند و در راه اعتلاء و ارتقای دین، از هیچ کوششی دریغ نکردند. یکی از صدها محدّث شیعی، «عمرکی بن علی» است. زادگاه این محدّث، روستای «بُوفَک» بود و از این رو، ملقّب و منسوب به «بوفکی» شد و چون بوفک از روستاهای نیشابور است، به «نیشابوری» و در سند برخی روایات، به «خراسانی» شهره است. کنیه اش، ابومحمد است.(۱) قراین، نشان می‌دهد که «عَمرکی» در خاندانی محبّ آل البیت (ع) به دنیا آمده است.

.

او در اوایل سده‌ی سوم هجری، تولد یافت و دوره کودکی و نوجوانی را در دامن پدر و مادر و در زادگاهش سپری کرد. وی با توجه به سبقه دینی و ولایی خاندان خود، تصمیم گرفت که به فراگیری روایات و آموزه‌های انسان‌ساز آل البیت (ع) بپردازد. دامن همت به کمر زد و با تمام جدّیت به سراغ استادان حدیثی که در دیار او زندگی می‌کردند، شتافت و از دانش و فضل آنان بهره جست. – هجرت: زمانی که حضرت رضا (ع) در راه مرو، به نیشابور رسید، مردمان آن دیار، حدیث شریف «سلسلة الذهب» را از امام (ع) شنیدند

.

و چشمان آنان با دیدن جمال دل‌آرا و نورانی حجت خدا روشن شد. از آن زمان، گرایش به تشیع و اسلام ناب در آن خطه‌ی دانش‌پرور گسترده شد و محدثان بزرگی مانند فضل بن شاذان نیشابوری، از این دیار، خوش درخشیدند. طبیعی می‌نمود که عمرکی، نزد این استادان بماند و از دانش آنان بهره جوید، اما همّت بلند عمرکی، نتوانست به آن بسنده کند. او با خویش زمزمه می‌کرد که برای دریافت بیش‌تر آموزه‌های انسان‌ساز اسلامی، به سامراء هجرت کند؛ شهری که پیشوایان شیعه در آنجا در تبعید و تحت نظر حاکمان ستمگر بنی‌عباس، به سر می‌برند. سرانجام، کوشش او به ثمر نشست و او به سعادت باریافتن به محضر امام عسکری (ع) نایل آمد و در زمری اصحاب آن بزرگوار قرار گرفت. از این رو، شیخ طوسی او را از اصحاب امام عسکری (ع) به شمار آورده است.

.

(۲) پیوند او با مولا و مقتدای خویش، به جایی رسید که آن حضرت، برخی از مأموریت‌های اقتصادی را بدو سپرد. برخی از گزارش‌ها حاکی از آن است که عمرکی، از طرف حضرت، مأمور شد به سمرقند در ماوراءالنهر برود و برای سر و سامان دادن به فعالیت‌های گوناگون و اداره‌ی بیت رفیع حضرت عسکری (ع) چند غلام بخرد. او که گویا در این زمینه، کاردان بود، به سمرقند رفت و مأموریت خویش را انجام داد.(۳) این مأموریت‌ها احتمالاً تلاشی در جهت نشر فرهنگ اهل بیت (ع) و سامان‌دهی امور خراسان بوده است. این محدث بصیر و ولایی که تا سال ۲۶۰ ق. در محضر امام عسکری (ع) بود، بعد از شهادت آن حضرت، راهی مدینه شد و به حضور امامزاده بزرگوار، علی بن جعفر -برادر امام کاظم (ع)- رسید که در آن عصر از بزرگ‌ترین محدثان شیعی به شمار می‌رفت و عمرکی، در شمار شاگردان علی بن جعفر قرار گرفت. از این رو، سند روایات به یادگار مانده، به طور مستقیم از علی بن جعفر (ع) نقل شده است.

.

(۴) – وجاهت و اعتبار: عمرکی بن علی، در سایه‌ی پیروی و اطاعت از امام واجب‌الطاعه، به چنان جایگاه رفیع و بلندی نایل شد که تمام محدّث‌شناسان بزرگ شیعی گذشته و معاصر، او را ستوده و به وجاهت و وثاقت و بزرگی او، اعتراف و اذعان نموده‌اند. افزون بر این، بزرگ‌ترین استادان حدیث، شاگردان او بوده‌اند.(۵) – استادان: عمرکی، بی‌تردید بر ارزش و جایگاه کسب دانش واقف بود و می‌دانست که نباید در این راه خستگی به خود راه دهد و به ویژه باید در پی دانشی باشد که با معارف آسمانی و الهی پیوند دارد. از این رو، افزون بر بهره‌مندی از امام عسکری (ع) و علی بن جعفر (ع)، از افراد ذیل نیز اخباری را بازگو کرده است: ۱. یحیی، از خادمان امام جواد (ع) ۲. صفوان بن یحیی ۳. احمد بن شیبه گرچه بیشتر اخبار او از علی بن جعفر (ع) نقل شده است.

.

(۶) – شاگردان: نام و آوازه‌ی این راوی گران‌قدر پس از یادگیری معارف اسلامی و رسیدن به قله‌های فضل و کمال و دانش، به گوش علاقه‌مندان به اخبار اهل بیت (ع) رسید و گروهی از این شیفتگان، به حضور او راه یافتند و از سرچشمه‌ی زلال دانش او بهره‌ها اندوختند که به نام برخی از آن‌ها اشاره می‌شود: ۱. محمد بن یحیی عطّار قمی ۲. محمد بن احمد بن یحیی ۳. محمد بن احمد علوی ۴. محمد بن احمد کوکبی ۵. محمد بن علی بن محبوب قمی ۶. جعفر بن محمد ۷. احمد بن ادریس قمی ۸. عبدالله بن جعفر حمیر قمی.(۷)

.
– گرایش حدیثی: روشن است که محدّثان، بسان سایر اصحاب اندیشه و فرهنگ، به تناسب تفاوتی که در استعدادها، سلیقه‌ها و تمایلات دارند، دارای نوعی گرایش ویژه هستند. گرایش حدیثی عمرکی بن علی، بیشتر بر دو محور است: ۱. گرایش فقهی که متمرکز بر نقل روایات فقهی است؛ ۲. گرایش به بیان مناقب اهل بیت (ع) از این رو، وی روایاتی را بازگو می‌کند که در آن‌ها به فضایل و مناقب آنان پرداخته شده است.
– میراث مکتوب: این راوی ارزشمند شیعی، افزون بر این‌که سخنان اهل بیت (ع) را در مجلس درس، به شاگردان خویش منتقل می‌کرد، به تألیف کتاب‌های حدیثی نیز می‌پرداخت. بنا بر گفته‌ی نجاشی، او، دو کتاب حدیث، پدید آورد و نام خود را در سلسله‌ی مؤلفان کتاب‌های روایی شیعه، جاوید ساخت: ۱. الملاحم؛ ۲.النوادر.

.

(۸) – فرزندان: در زندگی‌نامه‌ها گفته نشده که آیا عمرکی، صاحب فرزند یا فرزندانی بوده یا نه، ولی از کنیه‌اش «ابومحمد» می‌توان احتمال داد که فرزندی به نام محمد داشته است. – وفات: سال رحلت او، در پرده‌ای از ابهام قرار دارد؛ همچنان که محل وفات و دفن او روشن نیست. – گزیده‌ای از روایات: — زیارت معصومان (ع): عمرکی، با واسطه، از امام زین‌العابدین (ع) نقل می‌کند که حضرت رسول اکرم (ص) فرمود: هر آن کس که مرا یا یکی از فرزندان مرا زیارت کند، من در روز قیامت به زیارت او خواهم رفت و او را از ترس‌های قیامت نجات می‌دهم.(۹) — نفرین فرشتگان بر قاتلین ائمه (ع): باز با واسطه، از صفوان جمال که در خدمت امام صادق (ع) بود، نقل می‌کند: در راه مدینه که به سمت مکه حرکت می‌‎کردیم، به حضرتش گفتم: چرا من، شما را ناراحت و محزون می بینم؟ حضرت فرمود: اگر تو می‌شنیدی آن‌چه را من می‌شنوم، این پرسش را نمی‌کردی؟!

.

عرض کردم: مگر چه می شنوی؟ فرمود: تضرع و دعای فرشته‌ها به درگاه خدا، نفرین آنان بر قاتلان امیرمؤمنان (ع) و حسین بن علی (ع) و گریه‌ی جن و فرشتگان را می‌شنوم و شدّت غم و اندوه آنان را می‌بینم. در این حال، خوردن و آشامیدن و خوابیدن چگونه بر انسان گوارا باشد؟(۱۰) — جایگاه رفیع اهل بیت (ع): او با واسطه علی بن جعفر از امام کاظم (ع) نقل می‌کند که حضرت فرمود: خدای عزوجل ما را آفرید و آفرینش ما را نیکو ساخت و ما را صورتگری کرد و نیکو تصویر نمود، و ما را در آسمان و زمینش خزانه‌دار ساخت، و درخت برای ما سخن گفت، و به وسیله‌ی عبادت و پرستش ما، خدا عبادت و پرستش شده و اگر ما نبودیم، خدا پرستیده نمی‌شد.

.

(۱۱) — نماز خوف: از علی بن جعفر نقل می‌کند که از برادرم امام کاظم (ع) پرسیدم: مردی با شیر درنده برخورد می‌کند و زمان نماز هم فرا می‌رسد و از ترس این جانور خطرناک، قادر بر حرکت و رفتن نیست. اگر بایستد، در حال رکوع و سجده از درنده می‌ترسد و حیوان درنده در جلو، در غیر جهت قبله، قرار دارد. و اگر متوجه قبله شود، بر او حمله می‌کند. در این شرایط چه کند؟ فرمود: رو به شیر نماز بخواند ولی رکوع و سجود را با اشاره انجام دهد؛ اگر چه شیر در سمت قبله نباشد.(۱۲) — خلاف عهد کردن: باز از علی بن جعفر نقل می‌کند که از برادرم امام کاظم (ع) پرسیدم: مردی در کاری که معصیت و گناه نیست، با خداوند عهد می‌کند. حال اگر این شخص، به عهد خویش وفا نکند، چه چیز بر ذمّه اوست؟ فرمود: یا یک بنده آزاد کند، یا صدقه بدهد، یا اینکه دو ماه دنبال هم روزه بگیرد.

.

(۱۳) — حکم مرتد: عمرکی، از علی بن جعفر نقل می‌کند که از برادرم حضرت موسی بن جعفر (ع) پرسیدم: اگر احیاناً مسلمانی از اسلام رو برگرداند و مرتد شود، حکم او چیست؟ فرمود: باید کشته شود و توبه‌اش پذیرفته نمی‌شود. گفتم: اگر کسی مسیحی بود و سپس به آیین اسلام گرویده، دوباره مرتد و کافر گردد؟ فرمود: حاکم شرع مسلمین، باید او را توبه دهد. اگر توبه کرد و دوباره اسلام را پذیرا شد که مشکلی ندارد، ولی اگر از بازگشت به دین اسلام، امتناع کرد، باید کشته شود.(۱۴) — حکم مردی مسلمان در شرایط ویژه: باز از علی بن جعفر نقل می‌کند که از برادرم امام کاظم (ع) پرسیدم: بدن مردی را درنده یا پرندگان می‌خورند، استخوان‌های او باقی می‌ماند، چه باید کرد؟ فرمود: باید استخوان‌های او غسل داده و کفن شود و بر او نماز خوانده و سپس دفن شود.(۱۵)

.
– پی‌نوشت‌ها: ۱. رجال نجاشی، ص۲۱۵، داوری، قم؛ خلاصة‌الرجال، ص۱۳۱، شماره۲۱؛ تهذیب الاخبار، ج۷، کتاب التجاره، باب الشرکه، ص۲۲۸، شماره ۳؛ ریحانة الادب، ج۴، ص۲۰۶؛ لغت‌نامه دهخدا، واژه عمر؛ الکنی و الالقاب، ج۲، ص۸۸؛ راهنمای دانشوران، ج۱، ص۸۷ و ج۲، ص۵۷؛ منتهی‌المقال فی احوال الرجال، ج۵ ، ص۱۵۳، شماره ۲۲۲۷. ۲ . رجال طوسی، ص۴۳۲، شماره ۷؛ تحفة الاحباب، ص۳۶۷، شماره ۴۸۶؛ قاموس الرجال، ج۸، ص۲۵۶، شماره ۵۷۰۱؛ نقدالرجال، ص۲۷۴، چاپ الرسول المصطفی، قم؛ وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۲۸۵، شماره ۸۸۳. ۳ . بهجة الامال، ج ۵، ص۳۶۰، بنیاد فرهنگ اسلامی؛ مجمع الرجال، ج۴، ص۲۷۴، اسماعیلیان، قم؛ نقدالرجال، ص۲۵۸؛ رجال ابن داود، ص۱۴۷، شماره ۱۱۵۲. ۴. الاستبصار، ج۴، ص۲۵۴، شماره ۸؛ التهذیب، ج۸، ص۴۲۶؛ معجم رجال الحدیث، ج۱۳، ص۱۵۵، شماره ۹۰۷۳؛ جامع الروات، ج۱، ص۶۴۵؛ هدیة الاحباب، ص۲۰۴، کتابخانه صدوق، تهران. ۵. رجال نجاشی، ص۲۱۵؛ تنقیح المقال، ج۲، ص۳۵۲؛ ریحانة الادب، ج۴، ص۲۰۶. ۶. الاختصاص، شیخ مفید، ص۲۰۶، کنگره جهانی شیخ مفید؛ معجم الرجال، ج۴، ص۲۷۵؛ کامل الزیارات، ص۱۱، باب۱، شماره ۵؛ جامع الروات، ج۱، ص۶۴۵. ۷ . جامع الروات، ج۱، ص۶۴۵؛ معجم الرجال، ج۱۳، ص۱۵۵؛ الکافی، ج۳، ص۴۵۹؛ کامل الزیارات، باب ۲۸، ص۹۲، شماره ۱۸؛ قاموس الرجال، ج ۸، ص۲۵۷. ۸. رجال نجاشی، ص۲۱۵؛ الذریعه، ج۲۴، ص۳۳۶، شماره ۱۷۷۷. ۹ . کامل الزیارات، ص۱۱، شماره ۱۸. ۱۰ . همان، ص۹۲. ۱۱. «ان الله خلقنا فاحسن خلقنا و صوّرنا فاحسن صُوَرَنا و جعلنا خزّانه فی سمائه و ارضه، و لنا نطقت الشجرة و بعبادتنا عُبِدالله و لولانا ما عُبِدالله» (الکافی، ج۱، ص۱۹۳، شماره ۶). ۱۲. همان، ج۳، ص۴۵۹. ۱۳. «یُعتِق رقبة او یتصدّق بصدقةٍ او یصومُ شهرین متتابعین» (تهذیب الاخبار، ج ۸، ص۴۲۶). ۱۴ .الاستبصار، ج۴، ص۲۵۴، شماره۸. ۱۵. وسائل الشیعه، ج۲، ص۸۱۵، (چاپ۲۰ جلدی، مکتبة الاسلامیه)؛ مستمسک العروة الوثقی، ج۴، ص۱۱۳، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی. – منبع: ربانی سبزواری، ابوالحسن، «عَمرَکی بن علیّ بُوفَکی نیشابوری: محدث بصیر»، پایگاه اطلاع‌رسانی آستانه مقدسه قم، آرشیو مجله فرهنگ کوثر، شماره ۸۷، تاریخ مشاهده: ۰۵/۰۴/۱۳۹۱. به کوشش ققنوس شرق، ابرشهر: دانشنامه نیشابور، تیرماه ۱۳۹۱.

.

معرفی عمرکی بوفکی نیشابوری

منبع : روزنه

جدید ترین اخبارفرهنگی را درسایت نیشابوریا دنبال کنید.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *