درباره کتاب تاریخ نیشابور الحاکم

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

کتاب تاریخ نیشابور,کتاب تاریخ نیشابور الحاکم,کتاب الحاکم,تاریخ نیشابور,نیشابور,کتاب تاریخ نیشابور,

درباره کتاب تاریخ نیشابور الحاکم

تاریخ نیشابور (یا تاریخ النیسابوریّین ؛ تلفظ عربی: تاریخ نیسابور)، اثری مهم به عربی در شرح حال عالمان و محدّثان و بزرگان نیشابور، تألیف ابوعبداللّه حاکمِ نیشابوری، عالم و محدّث قرن چهارم و پنجم است. نام رایج و مشهور این کتاب در طول قرون، تاریخ نیشابور بوده، ولی گویا نام اصلی آن تاریخ النیسابوریّین است، زیرا هدف مؤلف در این کتاب معرفی رجال و عالمان نیشابور بوده است.

.

کتاب تاریخ نیشابور مفصّل بوده است. در تعداد مجلدات آن اختلاف نظر وجود دارد. خلیفة نیشابوری، که موثقترین منبع در این زمینه است، آن را چهارده مجلد ذکر کرده است. تألیف تاریخ نیشابور در ۳۸۸ به پایان رسیده است. اصل این کتاب از بین رفته، ولی از عبارات حاجی خلیفه برمی آید که تا زمان او در دسترس بوده است.

.

شمس الدین ذهبی (متوفی ۷۴۸) تاریخ نیشابور را خلاصه کرده و آن را مختصر تاریخ الحاکم نامیده است. محمدبن حسین خلیفة نیشابوری نیز تاریخ نیشابور را تلخیص کرده است، بر اساس این مختصر و منقولات آن در کتابهای دیگر، می توان تا حدودی به ساختار اصلی کتاب پی برد.

.

این کتاب با مقدمه ای در بارۀ فضیلت خراسان و نیشابور شامل احادیثی از پیامبر و سخنانی از صحابه و تابعین و بعضی بزرگان دیگر در این باره، آغاز شده، آنگاه مؤلف بزرگانی را معرفی کرده است که در عصر اسلامی از نیشابور برخاسته اند یا به آنجا وارد شده و مقیم گشته یا از آنجا گذشته اند و سپس به تاریخ و جغرافیای نیشابور پرداخته است. وی در بخش زندگینامه ها شرح حال ۲۶۸۰ تن از بزرگان نیشابور را آورده و آنها را در هشت طبقه دسته بندی کرده است که با صحابۀ پیامبر اسلام آغاز و با معاصران مؤلف ختم می شود.

.

مختصر تاریخ نیشابور نیز مشتمل است بر ذکر ۲۸ تن از صحابه، ۷۱ تن از بزرگان تابعین، ۸۳ تن از اتباع تابعین، ۶۱۴ تن از اتباعِ اتباع، ۵۱۲ تن از علمای نیشابور و دیگر عالمانی که به آن شهر آمده و به نشر علم پرداخته اند، ۳۲۳ تن از دانشمندان ساکن نیشابور و ۹۵۰ تن از مشایخ حدیث که حاکم نیشابوری از آنها حدیث شنیده است. در تکمله نیز، ۹۹ تن از مشایخ حدیث حاکم نیشابوری که پس از تألیف کتاب درگذشته اند، ذکر شده اند.

.

حاکم نیشابوری شرح حال برخی از افراد را بتفصیل آورده و علاوه بر بیان مواردی چون اسم و کنیه و نام پدر و نیاکان و نسبت فرد، به نکاتی چون مذهب و استادان و محل سکونت و اشعار و شرح کرامات و سیر و سلوک و نحوة معاشرت وی نیز پرداخته است. وی به شیوۀ محدّثان هرگونه اطلاع، حتی یک قطعه شعر، را از طریق یکی از مشایخ خویش با ذکر اسناد آن نقل کرده، اما در مواردی مشاهدات خود را نیز آورده است.

.

مؤلف زندگینامه ها را در درون هر طبقه به ترتیب الفبایی نام اشخاص تنظیم کرده، اما گاهی بویژه در مورد حرف دوم به بعد، به این شیوه پایبند نبوده است، چنانکه به انگیزۀ حرمت گذاری به پیامبر اسلام، نام احمد را بر نامهای دیگری که با همزه آغاز می شود (مثلاً ابراهیم) مقدّم داشته است.

.

حاکم نیشابوری پس از زندگینامه ها، در بخشی مهم ، آگاهیهای سودمندی در بارۀ تاریخ و جغرافیای خراسان بزرگ، پیشینۀ نیشابور قبل از اسلام، پیدایش اسلام در آنجا، معماری شهر، مساجد و معابد و مقبره ها و دیگر بناها، کوچه ها و میدانها و نیز آبادیهای اطراف شهر و همچنین اطلاعاتی از برخی از شهرهای دیگر ایران آورده است. تاریخ نیشابور بتدریج مورد توجه فراوان قرار گرفت. بسیاری از شرح حال نویسان و محدّثان پس از حاکم نیشابوری، کتاب او را مأخذ برخی گفته های خود قرار دادند و امروزه می توان منقولات فراوانی از تاریخ نیشابور در کتابها یافت.

.

در مردادماه ۱۳۹۲، در خبرگزاری‌ها خبر از پیدا شدن نسخه کامل تاریخ نیشابور الحالکم را در کتابخانه خدابخش هندوستان منتشر کردند و نوشتند: «اخیراً در چند وب‌سایت خبری عربی، خبری منتشر شده است مبنی بر اینکه نسخه‌ی کامل کتاب تاریخ نیشابور توسط شیخ محمدعمران اعظمی از پژوهشگران متون خطی اسلامی، در کتابخانه خدابخش هندوستان یافت شده است. شیخ اعظمی، پیش‌تر پژوهشگر دایره معارف هندوستان بوده و بنابر گفته وی این نسخه هنوز فهرست نشده است. ین خبر نخستین بار توسط محمد الولیدی در سایت «الربیع العربی» ۲۱/۰۴/۲۰۱۳ انتشار یافت، به گفته‌ی وی، این نسخه که اکنون در شمال هندوستان نگه‌داری می‌شود و در حال حاضر امکان دسترسی بدان تنها برای مراکز و مؤسسات دولتی وجود دارد. این خبر که در برخی از وب‌سایت های عربی دیگر نظیر «ملتقی اهل الحدیث» از سوی تعدادی از محققان متون خطی مورد تأیید قرار گرفته است، بدون شک سرآغاز کشفی جدید در تاریخ تمدن اسلامی به شمار می رود.»

.

درباره کتاب تاریخ نیشابور الحاکم

منبع : روزنه

جدید ترین مطالب گردشگری نیشابور را درسایت نیشابوریا دنبال کنید.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *