دارالمومنین درّود، نگین سبز بینالود و گویش نیشابوری

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

دارالمومنین درّود,درّود,درود نیشابور,

دارالمومنین درّود، نگین سبز بینالود و گویش نیشابوری

گویش نیشابوری، که پیشینه‌ای دیرینه و با زبان‌های ایرانی کهن، پیوندی ژرف دارد، از گونه‌های گویشی زبان فارسی دری است. منطقه‌ی جغرافیایی گویشوران این گونه‌ی زبانی فارسی، شهرستان نیشابور و نواحی و شهرهای پیرامونی آن است. مقدسی دانشمند و مردمشناس، قرن چهارم هجری، ضمن توصیف زبان‌های مردم خراسان بزرگ –نیشابور، بُست، طوس، نسا، مروالرّود، مروشاهجان، بلخ، هرات، سرخس و ابیورد، بامیان و تخارستان، خوارزم و بخارا و …-، در کتاب «احسن التقاسیم» می‌نگارد: «… اين است اصول زبان‌هاي خراسان؛ و ساير شهرهاي خراسان تابع اين‌ها و مشتق از اين‌هاست و بدين زبان‌ها باز مي‌گردد – چنان كه طوس و نسا قريب به نيشابوري… است».

.

از توصیفات و تعریفات مقدسی از زبان‌های مردم خراسان، چنین بر می‌آید که گونه‌ی زبانی فارسی بیشتر مردم سرزمین خراسان کنونی واقع در مرزهای ایران، ریشه در گونه‌ی زبانی مردم نیشابور دارد و البته پیشینه‌ی طولانی مرکزیت فرهنگی، تجاری، علمی و سیاسی نیشابور (در خراسان بزرگ) در ترویج و فراگیری زبان مردم نیشابور در گستره‌ی خراسان، تاثیر ویژه‌ای داشته است.

.

گویش نیشابوری امروز، پاسدار بسیاری از واژگان، ترکیبات، عناصر ساختی و دستوری و آوایی کم‌نظیر، کهن و اصیل زبان پارسی است، چنان‌که بازشناسی و معرفی این گویش، برای پاسداشت بخشی از میراث پارسی، کاری بایسته و شایسته به نظر می‌رسد. در زیر دو یادداشت‌ از وب‌نوشت «نسیم بینالود» (gouharbinalod.blogfa.com) آمده است که به معرفی شهر درود و همچنین لهجه مردم میهمان‌نواز و دانش‌ورز این خطه سرسبز و باورمند که از شهرهای بخش زبرخان شهرستان نیشابور است، می‌پردازد.

.

دارالمومنین درّود، نگین سبز بینالود:

.

شهر دررود با قدمتی بیش از دوهزار سال، یکی از خوش آب و هواترین مناطق نیشابور به شمار می‌رود و در منطقه علاوه بر «دارالمؤمنین» به «نگین سبز بینالود» نیز مشهور است. طبیعت زیبا، رودخانه، آبشار، سایت پرواز پاراگلایدر و تفرج‌گاه‌های آن هموراه پذیرای مسافران شهرهای اطراف است. جمعیت آن در سال ۱۳۶۵ حدود ۶۴۷۳ نفر بود. حدود ۷۰ درصد ساکنین آن را سادات که اغلب حسینی هستند، تشکیل می‌دهند.

.

این شهر در دوره صفوی و قاجار پذیرای زوار امام رضا بود‏ که در ماه‌های گرم سال از کوهستان آن راهی مشهد می‌شدند. سفرنامه نویسان داخلی و خارجی توصیفات زیبایی از طبیعت و ساکنان این شهر در کتب خود آورده‌اند. شغل اکثر مردم آن کشاورزی است. بقعه‌ی امام زادگان عین‌علی و زین‌علی که به اعتقاد اهالی از اولاد امام جواد هستند، در این شهر قرار دارد و قدمت آن به قبل از دوره‌ی صفوی می‌رسد. این شهر افتخار آن را دارد که در جریان جنگ تحمیلی، بیش از ۸۰ نفر شهید و بیش از ۹۰ نفر جانباز را تقدیم وطن و انقلاب اسلامی‌کرده است.

.

گویش مردم درّود:

.

زبان مردم دررود به جز عدّه‎ای ترک‌زبان که در محلۀ سرمزار ساکن هستند، فارسی است. لهجۀ مردم دررود بین لهجۀ نیشابوری و مشهدی است. آن‎ها کلمات را تند ادا کرده، کلمات و به خصوص دو حرف «ح» و «ع» را بیشتر از حلق ادا می‎کنند، به‎طوری که اگر شخصی با گویش نیشابوری آشنایی نداشته باشد و دو نفر دررودی با هم صحبت کنند، گمان می‎کنند آن‎ها عربی سخن می‎گویند. شاید مهاجرت سادات به این خطه که عرب بوده‎اند، در لهجۀ محلی آن‎ها تأثیر گذارده است. دررودی‎ها همچنین حرف «اُ» را به شیوه‎ای خاص تلفظ می‎کنند که بیشتر شبیه لهجۀ ترکان است.

.

درروی‎ها به مانند دیگر خراسانی‎ها به جای فعل «شد»، فعل «رفت» به کار می‎برند. مثلاً می‎گویند «هوا سرد رفت». همچنین بر سر افعال «ب» می‎آورند مثلاً می‎خواهند بگویند «به مشهد رفتم» می‎گویند: «بمشد برَفتُم.» در کار برد برخی افعال فعل امر به جای «ب»، «ور» اضافه می‎کنند. مثلاً به جای فعل «بگو» می‎گویند: «ورگو» یا به جای «برگرد»، می‎گویند: «ورگرد». برخی از کلمات و افعال هستند که تنها در گویش محلی مردم دررود و منطقۀ نیشابور استعمال می‎گردند برای نمونه به تعدادی از آن‌ها اشاره می‎کنیم:

.

آق میرزا: شوهرخواهر آوگز: میوۀ پوسیده در آب

اَخکوک: زرد آلوی نارس اَلجَک: دستکش

اَلیش: عوض شدن بَرتنَه: کنار

بَجَه: پدر بزرگ، جد بِجی: فرار کن

پُرتاودَیَن: جاگذاشت پرتَقَه وَزیه: گشاد نشسته

پَلپال: جستجو پلَشت: نجست، کثیف

تُقلی: برۀ یک ساله تَلخ: استخر

چُخد: سقف چُمبه: کتک

چوری: النگو چَروا: الاغ

خَیگینَه: تخم مرغ پخته خُداش دَیَه: زایمان کرده است

حَشی دَو دَو: هشت پا، عنکبوت حَندونَه: میمون

دُل: سطل دَلوا: باغ

دلَنگو: آویزان دَنوَز: برف روب، پارو

زنگیچه: آرنج سَمَرُغ: قارچ

سوطی: عجول شوخ: چرک

شَولَقزَک: مترسک عَردنه: گاری، لاستیک وسیلۀ نقلیه

عروس: ساندویچ عَلی بوزک: کفش دوزک

عُنج: قوز، گوشت زاید پشت قَبرقَه: دنده، قفسۀ سینه

قُتَّه: آبتنی قَقرو: ریواس

قم: ماسه قُنَّه: کنگر

قیَّه: داد و فریاد کاو :کتک، ضربه

کِلَوَنگ: منتظر، چشم به راه، علاف کَلَه: باغچه

کیشتَه: آلوچه یا زردآلوی خشک گُمار: نوبت چوپانی

گَمبَزه: بزرگ گوده: پهلو

لُمبُر: تکان نیزم: مه

وَگل رفتن: قل خوردن وَح وَح: سرو صدا و فریاد

هم زلف: باجناق ییری: جاری

برگرفته از: وب‌نوشت سرزمین بینالود

.

دارالمومنین درّود، نگین سبز بینالود و گویش نیشابوری

منبع: روزنه

جدید ترین مطالب گردشگری نیشابور را درسایت نیشابوریا دنبال کنید

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *