بنای یادمان فلکه خیام نیشابور

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

بنای یادمان فلکه خیام نیشابور,بنای یادمان فلکه خیام,فلکه خیام نیشابور,

بنای یادمان فلکه خیام نیشابور

«سنگ یادبود آرامگاه خیام»، بنایی سنگی، و به شکل صفه‌ای است که دربرگیرنده‌ی چهار سرستون و دیوارک‌ها و چهار وردی در پیرامون و یک ستون اصلی، در مرکز می‌باشد. بنای یابود خیام، در سال ۱۳۱۳، برای گرامیداشت حکیم عمر خیام نیشابوری طراحی و اجرا شده و از سال ۱۳۴۳ در فلکه‌خیام – در سوی شرقی شهر نیشابور – نصب گردیده است. این بنا با دربرداشتن درونمایه‌ای و معماری‌ای نمادین و همچنین تزئیناتی چون اسلیمی‌ها، گل‌اندازها، سرستون‌ها، اشکال هندسی پیچ و دورهای روی دیوارک‌ها و بدنه‌ی ستون مرکزی، نشانگر اوج هنر حجاری و دارای ارزش هنری، فرهنگی و معماری وِیژه‌ای می‌باشد. سنگ یابود اولیه خیام نیشابور، در تاریخ ۰۷/۰۵/۱۳۸۲، به شماره‌ی ۹۲۷۰ در فهرست آثار ملی ایران، ثبت گردیده است.

– موقعیت جغرافیایی و پیشینه:

فلکه خیام، میدانی است که در سوی غربی خیابان امام خمینی شهر نیشابور، ساماندهی شده و خیابان‌های مسیح و مدرس (در ضلع شمالی)، خیابان میثم (در ضلع جنوبی)، و خیابان امام خمینی (در سوی غربی و شرقی میدان) را به هم پیوند می‌دهد. مدرسه‌ی قدیمی خیام و رباط شاه عباسی -که این هر دو، جزو بناهای تاریخی و فرهنگی نیشابور، به شمار می‌آیند- در ضلع جنوبی و جنوب غربی میدان خیام واقع شده‌اند. فلکه خیام، یکی از میدان‌های قدیمی نیشابور امروز است که از نماهای شاخص آن، درختان بلند و سر به فلک کشیده‌ی کاج، حوضچه‌های آب و فضای سبز پیرامون آن‌ها، و از همه مهم‌تر، بنای یادبود خیام است که در مرکز میدان، جاینمایی شده. بنای نمادین یادبود خیام، در آغاز و هنگام ساخت، برای آرامگاه فیلسوف، ریاضی‌دان و شاعر گرانقدر نیشابوری، طراحی و اجرا شده و همزمان با جشن هزاره‌ی فردوسی در سال ۱۳۱۳ هـ.ش. (در دوره‌ی پهلوی اول) در محل آرامگاه خیام (واقع در باغ امامزاده محروق در غرب شهر نیشابور) نصب شده بود. پس از آن، با طراحی و ساخت بنای جدید در محل آرامگاه خیام نیشابوری، این بنا (شامل پایه، ستون اصلی و چهار نیم‌ستون در چهارگوشه‌ که حالت صفّه‌مانندی را به وجود آورده) در سال ۱۳۴۳ هـ.ش. به محل فعلی میدان خیام منتقل و در آن‌جا نصب گردید.

– مشخصات معماری و ساختی:

بنای یادبود خیام، که پلانی مربع-شکل دارد، دربرگیرنده‌ی فضایی نیمه محصور است که دیوار‌ک‌ها و چهار نیم‌ستون، در چهار طرف، آن را فراگرفته‌اند. در مرکز این فضای صُفّه‌مانند، ستون اصلی به ارتفاع ۳۰/۴ متر قرار دارد. این بنا، با آب‌نماهایی که در ظلع شرقی و غربی آن در میدان خیام، سامان یافته، خود نمایی می‌کند.

این صفه، با چهار رشته پلکان ۴ تایی از چهار سمت، قابل دسترسی است. ارتفاع پله‌ها ۲۰ و کف پله‌ها به عرض حدود ۲۵ سانتی‌متر است. ارتفاع سطح سکوی صفه، از سطح زمین حدود ۵۰ سانتی‌متر، و ارتفاع دیواره‌های سنگی از کف زمین مجاور که یک پله از پلکان پیش‌گفته را پوشانده و در بر گرفته است، ۱۱۰ سانتی متر می‌باشد. در چهار گوشه‌ی این بنا، چهار سرستون کوچک قرار دارد. حجاری گل‌اندازها و اسلیم‌های زیبایی، در دور تا دور نمای خارجی دیواره‌ها اجرا شده، و زیبایی بنا را دوچندان نموده است.

ستون مرکزی، که در قسمت‌های بالایی از حجم و وسعت آن کاسته می‌شود، بر روی سکّوی سنگی – به ابعاد ۵/۱ در ۵/۱ متر و ارتفاع ۲۰ سانتی‌متر -، نصب شده است. در ارتفاع‌های ۲۰/۱، ۳/۲ و ۶۰/۳ متر از قطر ستون، کاسته می‌شود و سرانجام در نوک ستون، به صورت نیم‌دایره‌ی تیزدار درمی‌آید.

در سه وجه، شمالی، شرقی و جنوبی ستون مرکزی، کتیبه‌های سنگی چند رباعی از خیام نیشابور، حجاری شده و در وجه غربی آن، عبارت «حکیم عمر خیام – تاریخ فوت ۵۱۷ هجری قمری» نگاشته شده است. ظرافت کار هنرمند حجار، در اجرا و طراحی اسلیمی‌ها، گل‌اندازها، سرستون‌ها، اشکال هندسی پیچ و دورهای روی دیوارک‌ها و بدنه‌ی ستون مرکزی، نشانگر اوج هنر حجاری و متاثر از شخصیت علمی حکیم عمر خیام نیشابوری است. این بنای یادمان، یکی از نماهای ارزشمند، شهر نیشابور امروز است.

بنای یادمان فلکه خیام نیشابور

منبع: ابرشهر

جدید ترین مطالب گردشگری نیشابور را درسایت نیشابوریا دنبال کنید.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *