ابوسعید خرگوشی نیشابوری

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

ابوسعید نیشابوری,مفاخر نیشابور,مشاهیر نیشابور,نیشابور,

ابوسعید خرگوشی نیشابوری

م ۴۰۶ ق) ابوسعید خرگوشی – منسوب به محله خرگوش در نیشابور – کتاب شرف المصطفی یا شرف النبی (ص) که اینک در شش مجلد و همراه با حواشی فراوان به چاپ رسیده یکی از آثار ارزشمند او در شرح حال رسول خدا (ص) است که آن را در قرن چهارم تالیف کرده است. وی خود متوفای سال ۴۰۶ هجری است و طبعا کتاب را می بایست پیش از آن در دهه های پایانی قرن چهارم نوشته باشد. پیش از این استاد محمد روشن متن فارسی شده این اثر را در سال ۱۳۶۱ توسط انتشارات بابک به چاپ رساند. اما تا به امروز از متن عربی آن اطلاعی در دست نبود.

.

مترجم فارسی آن نجم الدین محمود راوندی (از مترجمان قرن ششم یا هفتم هجری) است. آنچه اکنون شاهدش هستیم متن عربی و اصلی آن کتاب است که با حواشی فراوان به چاپ رسیده و مصحح از بس بر آن حواشی زده نامش را این بار مناحل الشفا و مناهل الصفا بتحقیق کتاب شرف المصطفی گذاشته است. این اثر در ردیف آثاری مانند دلایل النبوه بیهقی است نه آثاری مانند سیره ابن هشام . تفاوت این دو نوع اثر در آن است که سبک نگارش سیره از زمان ابن اسحاق و ابن هشام تا زمان مولف ما تغییر کرد. سبک قرن سوم نوعی تاریخ نگاری بود که به حسب سال و بر اساس وقایع مهم اخبار سیره را از دوران بعثت و سپس هجرت بیان می کرد و در دوران هجرت عمدتا تاریخ غزوات بحث می شد.

.

اما بعدها سیره موضوعی تر شد و چنان که از این کتاب و نیز از دلایل النبوه بیهقی یا ابونعیم اصفهانی استفاده می شود سیره تا حدودی صورت قدسی تری به خود گرفت و به خصوص به شرح معجزات و احوالات خاص حضرت محمد (ص) پرداخته می شد. کتاب شرف النبی یا شرف المصطفی (ص) بر اساس همان تقسیم بندی که بدان اشاره شد، از بحث بشارات هایی که به ظهور پیامبر (ص) داده شده آغاز می شود. سپس از ولادت آن حضرت تا زمان بعثت مروری کوتاه صورت گرفته و آنگاه به بحث از عصمت رسول خدا (ص) پرداخته می شود. بحث از نسب پیامبر (ص) ابتدای دعوت، معراجهای آن حضرت، فضیلت مکه و سپس مدینه و هجرت ایشان به این شهر در مجلد دوم آمده است.

.

در اینجا فهرستی از فضائل شهر مکه و مدینه ارائه شده که برای شناخت تاریخ این دو شهر اهمیت فراوانی دارد. مجلد سوم، بخشی به غزوات و بخشی به وفات پیامبر (ص) اختصاص یافته و روایات فراوانی در فضیلت زیارت قبر آن حضرت ارائه شده است. در ادامه از زنان آن حضرت و نیز دیگر متعلقات ایشان به صورت ریز بحث شده و برای تک تک نقلها سند آورده شده است. در واقع این تاریخنگاری در قالب حدیث نویسی معمول در آن روزگار است. نیمه پایانی مجلد سوم بحث از دلایل اثبات نبوت آن حضرت می باشد. بحث از شرف النبی فی القران در مجلد چهارم آمده که مروری است بر فضائل ذکر شده برای آن حضرت در قرآن کریم. در ادامه باب فضائل النبی (ص) قرار گرفته که مربوط به بیان دیگر فضائل ایشان می باشد. در اینجا از اخلاق و خصوصیات دیگر رسول خدا نمونه های فراوانی ارائه شده است.

.

دعاهای پیامبر (ص) نماز آن حضرت، مزاح های ایشان، کلمات حکیمانه و امثالی که بر زبان مبارکش جاری شده، در مجلد پنجم آمده است. فصل مفصلی هم تحت عنوان جامع ابواب الفضائل و المناقب است که ضمن آن به نقل فضائل مهاجرین و انصار و برخی از چهره های برجسته از اهل بیت و دیگران پرداخته شده است. در این قسمت به خصوص از فضائل اهل بیت از جمله امام علی (ع) حسنین (ع) و فاطمه زهرا (س) به تفصیل صحبت شده و گفتنی است که این بخش بعدها مورد استفاده فراوان مصادر و منابع شیعه قرار گرفته است. در واقع، ابوسعید خرگوشی به خاطر نقل این فضائل جایگاهی ویژه در کتابهای حدیثی شیعه در زمینه فضائل به دست آورده است. فضائل خلفای اربعه و شماری دیگر از صحابه در مجلد ششم آمده است.

.

بحث از پرچم های متعلق به آن حضرت، نیز شفاعت ایشان برای امت در قیامت از آخرین ابواب کتاب است که در مجلد ششم آمده است. مصحح برای کتاب فهارس جالبی را تدوین کرده که استفاده از کتاب را آسان می سازد. انتشار کتاب شرف المصطفی یا شرف النبی (ص) قدم ارجمندی برای تقویت متون مربوط به سیره نبوی است. به تازگی کتاب تهذیب الاسرار ابوسعید خرگوشی هم توسط بسام محمد بارود به چاپ رسیده است. این اثر حاوی جملاتی است که از صحابه و تابعین و عرفا در مسائل مختلف اخلاقی و ریاضتی و تربیت دینی نقل شده و می تواند در ریشه یابی بسیاری از این قبیل کلمات قصار که در حوزه خراسان و تصوف بسیار نیرومند آن در قرن چهارم و پنجم شایع بوده به ما کمک کند.

.

این کتاب در سال ۱۹۹۹ توسط منشورات المجمع الثقافی در ابوظبی به چاپ رسیده است. از ابوسعید اثری ارجمند در باب تعبیر خواب نیز برجای مانده که نسخه آن در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود. باید بیفزاییم که سالها پیش مرحوم دکتر احمد طاهری عراقی مقاله مفصلی در باره ابوسعید خرگوشی و کتابشناسی آثار وی نوشت که در یادنامه ای که مشتمل بر مقالات وی بوده و به نام یادگار طاهر نامیده شده، آن مقاله چاپ شده است. (تهران، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۲، صص ۲۸ – ۵۷) مآخذ: ۱- سایت دایره المعارف بزرگ اسلامی

.

ابوسعید خرگوشی نیشابوری

منبع : روزنه

جدید ترین اخبارفرهنگی را درسایت نیشابوریا دنبال کنید.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *